Και ο Κλήρος Έπεσε στον Σμάιλι (Tinker Tailor Soldier Spy) – 2011

Αν δεν δεις την ταινία, ή έστω αν δεν έχεις διαβάσει το ομώνυμο βιβλίο του John le Carre, είναι αδύνατον να φανταστείς τι σημαίνει ο τίτλος Tinker Tailor Soldier Spy. Αυτός που έπρεπε να αποδώσει τον τίτλο στα ελληνικά, είχε μια δύσκολη μέρα στην δουλειά. Παρόλα αυτά του αναγνωρίζουμε ότι έκανε ότι καλύτερο μπορούσε με το Και ο κλήρος έπεσε στον Σμάιλι.

Κάτι που είναι ενδιαφέρον και προέκυψε από την αναζήτηση του τι πραγματικά σημαίνει ο τίτλος στα αγγλικά, είναι πως πρόκειται για ένα μέρος από ένα παιδικό τραγούδι που χρησιμοποιούταν για αιώνες από τα παιδιά για να ‘τα βγάζουν’ σε διάφορα παιχνίδια. Κάτι αντίστοιχο με το δικό μας α-μπε-μπα-μπλομ όταν παίζαμε κρυφτό για να βλέπαμε ποιος θα τα φυλάει.

Η Ταινία

Λιγομίλητος βρετανός κατάσκοπος (Gary Oldman) κατά την διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου καλείται να βρει αν υπάρχει ρουφιάνος μέσα στο αρχηγείο των μυστικών υπηρεσιών που πουλάει μυστικά στους Ρώσους.

Η ταινία ξεκινάει με το ταξίδι ενός βρετανού πράκτορα στην Βουδαπέστη κάπου στα mid 70s. Ε λοιπόν, αν έχεις πάει στην πρωτεύουσα της Ουγγαρίας, θα διαπιστώσεις ότι ο σκηνοθέτης Tomas Alfredson αξιοποίησε στο έπακρο τα κομμάτια της πόλης που χρησιμοποίησε στα γυρίσματα.

Τόσο εκεί, όσο και σε Λονδίνο και Κωνσταντινούπολη, που γυρίστηκε η ταινία, έχει φτιάξει ένα τρομερό κλίμα, καθώς στο Και ο κλήρος έπεσε στον Σμάιλι έχει αποτυπώσει μαεστρικά την μυστικοπάθεια και την καχυποψία που επικρατούσε τότε. Το ακριβώς αντίθετο αποτέλεσμα δηλαδή από την επόμενη δουλειά του, τον Χιονάνθρωπο.

Οι χαρακτήρες είναι πολλοί, και μέχρι να τους μάθεις όλους ίσως δυσκολευτείς λίγο να ακολουθήσεις την ροή της ταινίας, χωρίς ωστόσο αυτό να είναι πρόβλημα μετά από λίγα λεπτά. Τα flashbacks που παρακολουθούμε κατά την διάρκεια κάποιων αφηγήσεων είναι πολύ καλοστημένα και βοηθάνε στο να γεμίσουν κενά που ίσως θα είχες αποκτήσει.

Η μουσική παίζει και αυτή καθοριστικό ρόλο στο Και ο κλήρος έπεσε στον Σμάιλι. Ο Alberto Iglesias, όπως ακριβώς είχε κάνει και στον Επίμονο Κηπουρό, έφτιαξε μια μουσική που δένει αρμονικά με τον χαρακτήρα της ταινίας. Πολύ καλή δουλειά έγινε και με τα τραγούδια που επιλέχθηκαν ως μουσική υπόκρουση. Η τελευταία σκηνή με το La Mer είναι χαρακτηριστική.

Και πάμε στο κυρίως πιάτο, αφού μια ταινία όπως το Και ο κλήρος έπεσε στον Σμάιλι δεν θα ήταν αυτή που είναι χωρίς εξαιρετικές ερμηνείες. Ότι και να πεις για τον Gary Oldman (Η Πιο Σκοτεινή Ώρα, Oppenheimer), για τον οποίο μπορούμε πλέον να πούμε με σιγουριά ότι είναι ένας από τους καλύτερους ηθοποιούς ever, είναι λίγο. Το ‘λιγομίλητος’ που είπαμε νωρίτερα δεν είναι τυχαίο, αφού σε μεγάλο μέρος της ταινίας ο Oldman δίνει ρεσιτάλ μόνο και μόνο με την σιωπή του. Είχε μάλιστα και υποψηφιότητα για Όσκαρ Α Αντρικού ρόλου, αλλά είχε την ατυχία να πέσει πάνω στο The Artist που εκείνη την χρονιά είχε πάρει 5 στα 10 Όσκαρ.

Και στο καστ όμως που περιβάλει τον Oldman στο Και ο κλήρος έπεσε στον Σμάιλι, περνάει όλη η αφρόκρεμα του βρετανικού σινεμά. Ο John Hurt (Ο Άνθρωπος Ελέφαντας, Το Εξπρές του Μεσονυχτίου) έχει σχετικά μικρό ρόλο, αλλά είναι τόσο μα τόσο επιδραστικός. Ο πρόσφατα εκλιπών David Lynch είχε πει μάλιστα ότι ο Hurt είναι ‘απλά ο καλύτερος ηθοποιός στον κόσμο’.

Η λίστα δεν έχει τελειωμό αφού μεταξύ άλλων παρελαύνουν ο Colin Firth (Ο Λόγος του Βασιλιά, Love Actually) και ο Benedict Cumberbatch (Η Εξουσία του Σκύλου, Ο Πρωτάρης της Χρονιάς). Σημαντικούς ρόλους έχουν επίσης ο Tom Hardy (Inception, Δουνκέρκη), ο Toby Jones (Empire of Light, Frost/Nixon) και ο Mark Strong (Zero Dark Thirty, The Imitation Game), και ένα πέρασμα κάνει και ο Stephen Graham, του οποίου το Adolescence στο Netflix έχει γίνει παγκόσμιο φαινόμενο.

Να τη δω;

Ναι, είναι καταπληκτική και καθηλωτική. Ειδικά αν σου αρέσουν οι ταινίες που έχουν να κάνουν με τον ψυχρό πόλεμο, το Και ο κλήρος έπεσε στον Σμάιλι και η Γέφυρα των Κατασκόπων, αλλά και ο Πρώτος Άνθρωπος, θέμα του οποίου είναι το space race, είναι must.